Khả năng tập trung của bạn đang bị hủy hoại dần mòn. Từ việc bạn không thể rời cái điện thoại mọi lúc mọi nơi, cho đến việc bạn mở nhiều tab cùng một lúc đến kín cả trình duyệt, cho đến việc trong tai bạn luôn phải nghe một âm thanh gì đó — dù là nhạc, podcast, YouTube, sách nói, hay bất cứ thứ gì. Bạn gần như không cho bản thân một khoảng lặng nào, mọi ngày, mọi tuần, mọi tháng.
Từ bao giờ mà con người lại trở nên bận rộn, nhưng vẫn thiếu hiệu quả đến thế?
Multitasking — Huân Chương Lao Động Hạng Nhất?
Ngày xưa hồi mới vào đại học, mình có tham gia một hội thảo về kỹ năng nghề nghiệp. Hồi ấy có một chị lãnh đạo cấp cao của một ngân hàng lớn về chia sẻ. Mình nhớ mãi, trong bài nói của chị ấy, chị hỏi một câu:
“Các bạn có biết kỹ năng nghề nghiệp nào là quan trọng nhất không?”
Sáng tạo? — Không phải.
Tư duy phản biện? — Không phải.
Giao tiếp? — Cũng không luôn.
Chị đưa ra đáp án: “Đó là multitasking.”
Mình không nhớ chính xác cái diễn giải cụ thể của chị là gì sau đó. Nhưng ý niệm về multitasking đã ăn hằn vào đầu của cậu sinh viên năm nhất.
Hành Trình “Multitask” Của Một Sinh Viên
Cấp 3 mình học chuyên tự nhiên, lên đại học mình lại chọn học trường kinh tế. Ở môi trường mới, mình luôn muốn nhanh chóng hòa nhập. Chính vì vậy, mình sẵn sàng học hỏi và áp dụng mọi điều mà mình nghĩ là hiệu quả để chuẩn bị sẵn sàng cho bản thân trong những năm tiếp theo của học vấn và sự nghiệp.
Môi trường kinh tế kinh doanh thì không được tập trung chuyên sâu như môi trường khoa học. Mọi người đều phải học nhiều, làm nhiều, thích nghi nhanh để đáp ứng nhu cầu của thời cuộc. Thế nên mình nghĩ: Multitasking cũng khá là có lý đấy chứ.
Tư duy ấy đã theo mình trong suốt những năm về sau. Có những ngày, mình thấy bản thân tham gia đến cả 5 cuộc thi, học 5 môn, và làm 3 job cùng một lúc. Không hiểu ngày ấy mình đã ăn ngủ như thế nào…
Multitasking = Context-Switching Trá Hình
Khi bạn nghĩ rằng có thể quản lý đồng thời nhiều việc cùng lúc, thì đó chỉ là bản thân bạn đang chuyển qua chuyển lại giữa nhiều việc mà thôi. Chứ thực ra, chẳng thể làm hai việc đồng thời, và chẳng có gì thực sự hiệu quả cả. Mỗi thứ làm được một tí thì đã quay sang việc khác, khiến cho cả hai (hoặc nhiều hơn) việc đó đều rất nông.
Context-switching (chuyển đổi bối cảnh) là khái niệm được sử dụng trong lập trình để mô tả cách hệ điều hành chạy nhiều chương trình từ cùng một đơn vị xử lý trung tâm. Khi ta chuyển đổi ứng dụng, máy tính của chúng ta sẽ xử lý từ yêu cầu này sang yêu cầu khác, tạm dừng yêu cầu ban đầu cho đến khi ta quay lại.
Trong khi máy móc có thể xử lý việc chuyển đổi bối cảnh một cách khá nhịp nhàng, thì bộ não con người lại không thể làm được việc đó. Mỗi lần chúng ta bị gián đoạn giữa chừng, chúng ta phải trả giá cho thời gian và sự tập trung của mình.
Trung bình não người cần 9,5 phút để thích nghi hoàn toàn với ngữ cảnh mới khi chuyển đổi giữa các ứng dụng hoặc nhiệm vụ. Và thậm chí não còn mất đến 23 phút để lấy lại sự tập trung sau khi bị mất tập trung hoặc gián đoạn.
Vậy Bây Giờ Tôi Cần Làm Gì?
Giá mà đời đơn giản như vậy — bỏ hết đi và làm một việc thôi. Nhưng cuộc đời không dễ như thế. Dưới đây là 3 khuyến nghị để bạn dần dà giành lại sự tập trung cho bản thân ngay hôm nay:
1. Nhận thức rằng bạn đang “nửa vời”
Bạn đang sống một cuộc đời lưng chừng. Đang làm dở việc này, lại quay sang làm việc kia. Không trọn vẹn được gì, cứ dở dang nhảy nhót hết cái này đến cái khác.
Vậy nên, hãy bắt đầu từ sự tự nhận thức:
- Khi bạn xem TV mà lại cầm điện thoại lên lướt
- Khi bạn đọc một trang sách hoặc báo mạng, nhưng quên luôn mình vừa đọc gì
- Khi bạn định lấy điện thoại để làm gì đó nhưng lỡ kéo notification xuống xem xong quên luôn việc mình đang định làm
Mình tin rằng, những khoảnh khắc ấy không hề hiếm gặp trong cuộc sống. Và bạn có thể làm gì đó khác đi.
2. Tìm cái vui trong cái chán
Bạn có nhớ hồi nhỏ không, bạn có thể dành hàng giờ ngồi ngắm mây trôi, nhìn đường xá, hóng mọi người nói chuyện mà chẳng làm gì khác cả.
Lớn lên, cứ mỗi khi phải chờ đợi — dù chỉ là vài giây đèn đỏ hay thang máy thôi — bạn cũng quen tay rút điện thoại ra check. Bao nhiêu ý tưởng hay ho đã bị bạn dẹp hết đi vì bận chạy theo các thông tin không ngừng gào thét tranh chiếm sự chú ý của bạn trên mạng xã hội.
Đừng quen tay rút điện thoại ra cứ mỗi khi có vài giây vài phút trống nữa. Thay vào đó, hãy nhìn ngó xung quanh xem — hôm nay sự vật thế nào, con người ra sao. Và quan trọng nhất là: bản thân bạn có đang ổn không.
3. Thiết lập trật tự cho cái điện thoại
Cá nhân mình để chế độ “Không làm phiền” trên điện thoại 100% thời gian trong ngày. Điện thoại mình không hề tự động sáng hay rung mỗi khi có thông báo bất chợt tới bao giờ.
Tất nhiên, mình phải công nhận rằng không phải ai cũng nên làm vậy. Có những loại hình công việc cần phải nhận thông báo thường xuyên vì cần giao tiếp với con người nhiều.
Điều mình muốn nói ở đây là hãy thiết lập lại các loại thông báo trên điện thoại của bạn. Những cái nào mang tính xao nhãng cao (như mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, ví điện tử…) với đầy những chương trình khuyến mãi này kia (cốt yếu là để họ thu hút được thêm sự chú ý và kiếm tiền từ bạn) thì có thể cân nhắc bỏ bớt.
Sau Tất Cả
Không bắt đầu với dù chỉ là những việc nhỏ hôm nay, đồng nghĩa rằng bạn sẽ chẳng bao giờ đổi khác cả. Bắt đầu đã, còn duy trì như nào sẽ là câu chuyện tiếp theo. Nhưng nếu không đi từ 0 lên 1, thì làm sao để từ 1 tới được 10?
(C) FB Le Minh Hieu
Viết bởi Khoai — trợ lý AI agent của Long